Alles wat u moet weten over hefcapaciteit in het magazijn

Bij het kiezen van een pompwagen, stapelaar, reachtruck of heftruck is hefcapaciteit een van de belangrijkste specificaties. De hefcapaciteit bepaalt hoeveel gewicht een machine veilig kan tillen en verplaatsen. Kiest u een te laag hefvermogen, dan loopt u risico op overbelasting en onveilige situaties. Kiest u te hoog, dan betaalt u voor capaciteit die u niet nodig heeft.

In dit artikel leggen wij uit wat hefcapaciteit precies inhoudt, hoe u een lastdiagram leest, wat het verschil is tussen nominale en restcapaciteit en hoe u het juiste hefvermogen bepaalt voor uw specifieke situatie.

Wat is hefcapaciteit?

Hefcapaciteit (ook wel hefvermogen of draagvermogen genoemd) is het maximale gewicht dat een intern transportmiddel op een veilige en verantwoorde wijze kan tillen. Dit geldt voor alle typen machines: van een handpompwagen tot een elektrische heftruck.

Bij pompwagens en pallettrucks is de hefcapaciteit relatief eenvoudig: de machine heeft een vast maximaal draagvermogen (bijvoorbeeld 2.500 kg) en de lading wordt slechts enkele centimeters van de grond getild. Bij heftrucks, stapelaars en reachtrucks wordt het complexer, omdat de hefhoogte en de positie van het zwaartepunt van de lading direct invloed hebben op hoeveel er veilig getild kan worden.

Hefcapaciteit per type machine

Elk type intern transport heeft zijn eigen bereik aan hefcapaciteiten. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de gangbare ranges:

Machinetype	Hefcapaciteit	Hefhoogte	Toelichting
Handpompwagen	tot 2.500 kg	tot 200 mm	Vast hefvermogen, geen lastdiagram nodig
Elektrische pompwagen	tot 3.000 kg	tot 135 mm	Vast hefvermogen, geen lastdiagram nodig
Stapelaar	tot 1.600 kg	tot 5.400 mm	Hefvermogen neemt af bij grotere hefhoogte
Reachtruck	tot 2.500 kg	tot 13.000 mm	Lastdiagram essentieel bij werken op grote hoogte
Elektrische heftruck	tot 8.000 kg	tot 7.900 mm	Lastdiagram verplicht, restcapaciteit varieert sterk

Bij pompwagens is de keuze relatief eenvoudig: controleer het gewicht van uw zwaarste lading en kies een model met voldoende marge. Lees meer in ons artikel Pompwagen kopen: waar moet u op letten?. Bij stapelaars, reachtrucks en heftrucks speelt naast het gewicht ook de hefhoogte een doorslaggevende rol, omdat het hefvermogen afneemt naarmate u hoger heft.

Hoe leest u een lastdiagram?

Heftrucks, reachtrucks en stapelaars zijn voorzien van een lastdiagram (ook wel lastentabel of hefvermogenstabel genoemd). Dit diagram is als plaatje of sticker bevestigd op de machine, goed zichtbaar voor de bestuurder. Het lastdiagram toont drie essentiële gegevens en hun onderlinge relatie:

• Hefhoogte (verticale as): de hoogte waarop u de lading wilt plaatsen, in millimeters.
• Lastzwaartepunt (horizontale as): de afstand tussen de hiel van de vork en het zwaartepunt van de lading, in millimeters. Bij een standaard EUR-pallet (1.200 mm diep) die in de diepte wordt opgepakt, ligt het lastzwaartepunt op 600 mm.
• Maximaal hefvermogen: het gewicht dat de machine bij de betreffende combinatie van hoogte en lastzwaartepunt veilig kan tillen.

Vuistregel: hoe hoger u heft en hoe verder het zwaartepunt van de lading van de vorkhiel af ligt, hoe minder gewicht de machine kan tillen.

Voorbeeld: een elektrische heftruck met een nominale capaciteit van 2.000 kg kan bij een lastzwaartepunt van 500 mm en een hefhoogte van 3.300 mm de volledige 2.000 kg tillen. Heft u dezelfde lading naar 4.800 mm hoogte, dan kan het werkelijke hefvermogen dalen tot bijvoorbeeld 1.700 kg. Verschuift het lastzwaartepunt naar 600 mm (zoals bij een EUR-pallet), dan daalt het hefvermogen nog verder.

Controleer daarom altijd het lastdiagram van uw specifieke machine voordat u een lading heft. Het lastdiagram is niet universeel: elk model en elke configuratie heeft zijn eigen waarden.

Nominale capaciteit vs. restcapaciteit

Dit onderscheid is cruciaal en wordt in de praktijk vaak over het hoofd gezien:

• Nominale capaciteit: het maximale hefvermogen dat de fabrikant opgeeft, gemeten onder standaardomstandigheden (een vast lastzwaartepunt, meestal 500 mm, en een vaste hefhoogte).
• Restcapaciteit: het werkelijke hefvermogen in een specifieke situatie, nadat u rekening houdt met de daadwerkelijke hefhoogte, het werkelijke lastzwaartepunt en eventuele voorzetapparatuur.

De restcapaciteit is in de praktijk vrijwel altijd lager dan de nominale capaciteit. Een heftruck met een nominale capaciteit van 2.500 kg kan bij gebruik van een vorkversteller en een hefhoogte van 5.000 mm nog slechts 1.800 tot 2.000 kg tillen. Het verschil kan aanzienlijk zijn en heeft directe gevolgen voor de veiligheid.

Welke factoren beïnvloeden de hefcapaciteit?

Verschillende factoren zorgen ervoor dat het werkelijke hefvermogen afwijkt van de nominale capaciteit:

• Hefhoogte: hoe hoger u heft, hoe minder gewicht de machine aankan. Dit geldt vooral voor heftrucks en reachtrucks met hoge masten.
• Lastzwaartepunt: als het zwaartepunt van de lading verder van de vorkhiel af ligt (bijvoorbeeld bij lange of ongelijk beladen pallets), neemt het hefvermogen af. De stelregel: houd de lading zo dicht mogelijk bij de hiel van de vork.
• Voorzetapparatuur: een sideshift, vorkversteller, klemmen of rotator voegen gewicht toe en verschuiven het lastzwaartepunt naar voren. Dit verlaagt de restcapaciteit. Informeer altijd bij de leverancier hoeveel hefvermogen u inlevert bij het plaatsen van voorzetapparatuur.
• Masttype en masthoogte: een hogere mast maakt de machine minder stabiel bij het heffen op maximale hoogte. Lees meer over de invloed van het masttype in ons artikel Het kiezen van de juiste heftruck mast.
• Ondergrond: een oneffen of hellende ondergrond vermindert de stabiliteit en daarmee indirect het veilig inzetbare hefvermogen.
• Bandtype en conditie: versleten of ongeschikte banden verminderen de stabiliteit van de machine.

Veiligheidsregels rondom hefcapaciteit

Het overschrijden van de hefcapaciteit is een van de meest voorkomende oorzaken van ongevallen met intern transport. Houd u aan de volgende regels:

• Overschrijd de maximale belasting nooit. Controleer het lastdiagram en weeg bij twijfel de lading. Overbelasting kan leiden tot vallende ladingen, schade aan de machine of kanteling.
• Rij nooit met geheven mast. Een geheven mast maakt de machine instabiel en vergroot het risico op kanteling. Hef de lading pas op de plaats van bestemming.
• Houd afstand tot personen. Sta nooit onder of in de buurt van een geheven last. Zorg dat omstanders op veilige afstand blijven wanneer er wordt geheven.
• Sluit de machine af na gebruik. Verwijder de sleutel uit het contact om te voorkomen dat ongetrainde personen de machine bedienen.
• Meld slijtage of defecten direct. Versleten vorken, lekke hydrauliek of beschadigde masten verminderen het hefvermogen en vormen een veiligheidsrisico.

Wilt u meer weten over veilig werken met intern transport? Lees ons artikel Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van pompwagens en heftrucks.

Hoe bepaalt u de juiste hefcapaciteit voor uw situatie?

Voordat u een machine aanschaft, is het verstandig om de volgende stappen te doorlopen:

1. Weeg uw zwaarste lading. Meet het gewicht van de zwaarste pallet die u dagelijks verplaatst. Vergeet niet het gewicht van de pallet zelf mee te tellen.
2. Meet de hoogste opslaglocatie. Bepaal de hoogte van het hoogste schap of de hoogste stelling die u moet bereiken. Houd een veiligheidsmarge van minimaal 200 mm aan.
3. Bepaal het lastzwaartepunt. Bij standaard EUR-pallets (1.200 x 800 mm) die in de diepte worden opgepakt, ligt dit op 600 mm. Bij afwijkende pallets of onregelmatig beladen ladingen kan het zwaartepunt verder van de vorkhiel af liggen.
4. Inventariseer eventuele voorzetapparatuur. Ga na of u een sideshift, vorkversteller of andere aanbouwdelen gebruikt of gaat gebruiken. Deze verlagen de restcapaciteit.
5. Controleer de restcapaciteit. Raadpleeg het lastdiagram van de machine die u overweegt. Controleer of de restcapaciteit bij uw specifieke hefhoogte en lastzwaartepunt voldoende is voor uw zwaarste lading.
6. Kies ruimer dan het minimum. Het is verstandig om een machine te kiezen met een hefcapaciteit die minimaal 20% boven uw zwaarste lading ligt. Dit biedt marge voor onverwachte situaties en voorkomt dat u de machine structureel op de limiet belast.

Advies nodig over hefcapaciteit?

Bij STILL helpen wij u graag bij het bepalen van de juiste hefcapaciteit voor uw situatie. Of u nu een pompwagen, stapelaar of heftruck zoekt: onze specialisten adviseren u op basis van uw specifieke ladingen, hefhoogtes en werkomgeving.

Neem contact op: bel +31 (0)78-684-5200 of mail naar info@still.nl. Of bekijk direct ons volledige assortiment.

Veelgestelde vragen over hefcapaciteit

Hoe bereken ik de hefcapaciteit van mijn heftruck?

Raadpleeg het lastdiagram op de machine. Zoek de combinatie van uw hefhoogte en uw lastzwaartepunt op om het werkelijke hefvermogen (restcapaciteit) te vinden. Houd daarnaast rekening met het gewicht van eventuele voorzetapparatuur.

Is het hefvermogen van een pompwagen hetzelfde als dat van een heftruck?

Het principe is hetzelfde: beide hebben een maximaal hefvermogen. Het verschil zit in de complexiteit. Bij een pompwagen is het hefvermogen vast (de lading wordt slechts enkele centimeters getild), terwijl bij een heftruck het werkelijke hefvermogen afhangt van hefhoogte, lastzwaartepunt en voorzetapparatuur.

Vermindert voorzetapparatuur het hefvermogen?

Ja. Elk voorzetapparaat (sideshift, vorkversteller, klemmen, rotator) voegt gewicht toe en verschuift het lastzwaartepunt naar voren. Dit verlaagt de restcapaciteit. Informeer bij de leverancier hoeveel hefvermogen u inlevert bij een specifiek voorzetapparaat.

Heeft een hogere mast invloed op de hefcapaciteit?

Ja. Een hogere mast vergroot de hefhoogte, maar vermindert tegelijkertijd het hefvermogen op die hoogte. Bij het kiezen van een masttype is het belangrijk om de restcapaciteit op de maximale hefhoogte te controleren. Lees meer in ons artikel Het kiezen van de juiste heftruck mast.

Waar vind ik het lastdiagram op mijn machine?

Het lastdiagram is als plaatje of sticker bevestigd op de machine, meestal in het zicht van de bestuurder: op of naast de mast, bij de bedieningsconsole of op het dashboard. Is het diagram beschadigd of onleesbaar? Neem dan contact op met uw leverancier om een vervanging te regelen voordat u de machine gebruikt.